Print This Page

Epigenetische factoren en stress

Stress

Definitie

Stress is het verschijnsel waarbij de draaglast (belasting) groter is dan de draagkracht (de belastbaarheid) van een persoon. Andere definities hebben het over spanning, psychische last en andere geestelijke processen. Deze formuleringen beschouwen stress als een exclusief psychisch gebeuren. In praktijk hebben de meeste mensen met stress-overgevoeligheid weliswaar psychische stress maar dit wordt veroorzaakt door biologische oorzaken. Concreet betekent dit dat stress veroorzaakt kan worden door biologische oorzaken zoals voeding en organofosfatenIn dit hoofdstuk bekijken we stress vanuit het standpunt van endorfine, het DPP-IV enzym en exorfinen. Opioïden zoals exorfinen hebben namelijk een erg vervelende bijwerking. Ze blokkeren de anti-stress functie van endorfine en ze veroorzaken een hyperactiviteit van de stress-hormonen.

Fysiologie

Stress veroorzaakt een reeks biochemische reacties in het lichaam. Als eerste wordt het CRH stresshormoon geactiveerd. Daarop volgt de vrijgave van het ACTH stress-hormoon en het anti-stress-hormoon endorfine. Als alles goed gaat zal endorfine de stress-reactie op minder dan een minuut kunnen stilleggen. Lukt dat niet komt na 20 minuten cortisol in actie, dat via de hippocampus de stress-hormonen zal trachten stop te zetten. Cortisol is een neurotoxisch hormoon dat de cortisol neuronen in de hippocampus beschadigd. Als de hippocampus te lang wordt belast raakt dit deel van de hersenen ook ontregelt en spreken we van stress-overgevoeligheid en/of een stress-stoornis. De wisselwerking tussen deze hormonen en de locaties waar deze vrijkomen noemt men de HPA-as (zie schema links).

Endorfine, het snelste anti-stress hormoon

De CRH en het ACTH stress-hormonen activeren het sympathisch zenuwstelsel. Dit zenuwstelsel is verantwoordelijk voor gevoelens van angst, onrust en algemene spanning. Cruciaal in de stress-fysiologie is de rol van het endorfinesysteem. Endorfine werkt als een onmiddellijke stress-filter. Bij mensen met een endorfine resistentie zien we dan ook dat deze filter niet zo goed werkt. Deze mensen zullen sneller last hebben van stress en reageren er emotioneler op.  De kenmerken zijn: irritaties, piekeren, en ontladingen van woede, agressie en wantrouwen. In een later stadium ontstaat depressie, vergeetachtigheid, angst en slaapstoornissen.

Lading en ontlading

Stress activeert het sympathisch zenuwstelsel. Het endorfinesysteem heeft als functie om deze stress-reactie stil te leggen. Lukt dat niet, wordt een negatieve spanning of lading opgebouwd. Indien het lichaam de spanning (lading) niet kan neutraliseren zal de persoon deze spanning fysiek of emotioneel ontladen. Voorbeelden van actieve ontladingen zijn: huilen, woede, uitbarstingen, agressie, druk gedrag en restless legs. Passieve ontladingen zijn uitgestelde reacties. Voorbeelden zijn: passieve agressie en het gebruik van geneesmiddelen, drugs en alcohol. Over het algemeen geldt dat onze maatschappij geneigd is om actieve ontladingen te veroordelen en te corrigeren. De twee correcties die het meest worden toegepast zijn symptomatische onderdrukking (geneesmiddelen) en psychotherapie. Geen van deze twee behandelingen heeft enig effect op de oorzaak van het probleem. Men verandert wat aan de ‘buitenkant’ (gedrag), maar vaak voelen deze mensen zich aan de ‘binnenkant’ even rusteloos en machteloos als daarvoor.

Psychische en biologische stress


Psychische stress
kennen we allemaal. Maar wat bepaalt nu dat iemand beter bestand is tegen stress en wat kunnen we er vanuit oorzakelijk standpunt gezien aan doen? Met oorzaken bedoel ik het verbeteren van de draagkracht (belastbaarheid) zonder daarom noodzakelijk te hoeven gebruik maken van medicinale symptoomonderdrukkers en/of psychotherapeutische interventies. Vanzelfsprekend is het nuttig om stress-management een technieken die de coping verbeteren toe te passen. In dit hoofdstuk schaven we voor de verandering niet aan de buitenkant (gedrag), maar pakken we de binnenkant (oorzaak) aan. Fysiologisch gezien wordt biologische stress veroorzaakt door invloeden die voor een toename van CRH en endorfine zorgen. Voorbeelden zijn:

  • Anaërobe sport (bv. marathon, krachttraining)
  • Infecties
  • Allergieën
  • DPP-IV enzym deficiëntie en exorfinen
  • Oxidatieve stress
  • Onder- en overvoeding
  • Leaky gut
  • Amfetamine-derivaten en methylfenidaat (veroorzaken stress bij mensen met een vergevorderde endorfine resistentie. Aangezien deze middelen endorfine en cortisol resistentie in de hand werken wordt het probleem er alleen maar erger op. Kenmerken zijn onder meer  ‘robot-achtig’ gevoel, vervreemding van de gevoelens en toegenomen onrust.
  • Verminderde ontgifting

Exorfinen en stress

Morfine en andere opioïden (bv. exorfinen) hebben bij een acute dosering een rustgevend effect. Worden ze gedurende langere tijd toegediend, neemt de stress-gevoeligheid toe R. Ratten die zeven dagen na elkaar morfine kregen toegediend, maakten 250% meer stress-hormonen aan dan hun onbehandelde soortgenoten R.
Uit onderzoek blijkt ook dat exorfinen in een zelfde hoeveelheid een tien keer sterkere activiteit hebben in de hersenen dan morfine R. Wat is nu precies het onderliggend mechanisme waardoor een opioïde stof een kalmerend én een stresserend effect kan hebben? Om deze vraag te beantwoorden kunnen we ons alleen baseren op onderzoek van farmacologische opioïden en wat we kunnen afleiden van het exorfinen onderzoek.

Opioïden ondermijnen de stress-weerstand volgens een opbouwend patroon

  1. Ze veroorzaken endorfine R  en dopamine  R resistentie. Dit wil zeggen dat het lichaam ongevoelig wordt voor de werking van endorfine doordat het aantal endorfine receptoren worden verminderd. Dit is een genetische correctie als reactie op het teveel aan endorfine. Fysieke R , biologische en psychische R  oorzaken van stress veroorzaken een toename van endorfine. Op de volgende pagina wordt de dynamiek van endorfine resistentie uitgebreid uitgelegd.
  2. Endorfine resistentie zorgt ervoor dat de stress-hormonen toenemen R. Men voelt zich dus sneller gespannen en onrustig. Dit resulteert in een toenemende stress-overgevoeligheid. Men wordt sneller geïrriteerd en gaat stress-situaties liever uit de weg. Het wordt al snel ‘teveel’.
  3. Endorfine beschermt de werking van cortisol in de hippocampus R en R2 en R3    . Dit deel van de hersenen wordt door cortisol aangestuurd om de stress-hormonen stop te zetten. Valt de endorfine bescherming weg, dan ontstaat er een cortisol resistentie. De stress-hormonen zullen vanaf dan continu geactiveerd zijn. Dit leidt uiteindelijk tot extreme stress-overgevoeligheid, vergeetachtigheid, depressie, verlies van levenslust en libido, angststoornissen en snel optredende vermoeidheid.

Hebben we bewijzen dat exorfinen abnormale hoge endorfine reacties veroorzaken bij mensen of dieren? Zo ja, dan kunnen we hieruit afleiden dat een exorfinen belasting aan de basis ligt van endorfine resistentie. Om de endorfine resistentie problematiek beter te kunnen inschatten moeten we dus kijken naar de oorzaken van een exorfinen belasting. Met in het bijzonder de factoren die de werking van het DPP-IV enzym remmen. Dit kan u nalezen op de volgende pagina.

Exorfinen verlagen de stress-weerstand: feit of fictie?

1° feit:  endorfine stimulerende voeding veroorzaakt endorfine en dopamine resistentie in de hersenen

Moedermuizen die tijdens hun zwangerschap op een dieet werden gezet van endorfinen stimulerende voeding (suikers, vetten en exorfinen) kregen nakomelingen die 200% sneller dopamine afbraken en 300%, minder endorfine receptoren aanmaakten R. De genen van de moedermuizen hadden zich namelijk aangepast aan dit abnormale dieet en gaven de ‘verworven eigenschap’ door aan de volgende generatie. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat dit bij mensen anders zou zijn.

2° feit: exorfinen hechten zich rechtstreeks op de endorfine receptoren

Sommige van deze exorfinen hebben een grotere activatie van de endorfine receptoren tot gevolg dan endorfine R en R2 en R3 .

3° feit: exorfinen verhogen de stress-gevoeligheid 

Volgens de culturele overlevering zou melk ontspannen. Volgens dit onderzoek geldt deze regel niet voor iedereen. In het onderzoek kregen twee groepen elke ochtend en avond 250 ml melk. Groep A waren de deelnemers met MCS, groep B de controlegroep zonder MCS. Dit zijn de bevindingen:

Het DPP-IV enzym en stress

Een afgenomen DPP-IV activiteit leidt tot een verhoging van GLP-1. Dit neurohormoon zorgt voor biologische stress door CRH te activeren, een stresshormoon van de HPA-as (het langzame stresssysteem). Een afname in de DPP-IV activiteit leidt dus tot een toename van biologische stress R .

Lectines en stress

Lectines zijn stoffen die zich voornamelijk bevinden in granen (tarwe), bonen en pinda’s. Ze dringen door de darmwand en bewegen zich vervolgens in de bloedbaan. Daar dringen ze cellen binnen en verstoppen de celwand van de celkern (nucleus) waar de genen zitten. Doordat deze ‘blokkade’ kan de cortisol-repons de genen niet bereiken, waardoor er geen anti-stress respons kan opgestart worden R.

Besluit

Het idee dat psychische stress alleen zou worden veroorzaakt door psychische stressoren is achterhaald. Wel worden mensen die kampen met biologische stress gevoeliger voor stress-situaties. De stress-gevoeligheid is in dit geval een symptoom en geen oorzaak. Biologische stress is een proces dat verschillende fases doorloopt, met in de eindfase uitputting, immuun ziekten R en R2   en zelfs kanker R en R2 en R3 en R4. De stress-toestand wordt overgedragen op het ongeboren kind, waarbij de kans op astma R, allergieën R en andere aandoeningen met een deficiënt endorfine patroon toenemen. Wil men biologische stress aan de kern aanpakken (oorzaken en geen symptomen), is het herstellen van de endorfine en cortisol gevoeligheid de aangewezen manier.